Tự chở là cách kiểm soát tốt nhất khi lấy tổ ong dú: biết chắc điều kiện, chọn được giờ đi, dừng nghỉ được. Nhưng nó có những lưu ý riêng mà người chưa làm bao giờ dễ bỏ qua.
Nguyên tắc chung cho mọi phương tiện
- Giữ tổ đúng chiều đứng, không nghiêng không lật
- Cửa tổ được che bằng vật liệu thoáng, không bịt kín
- Cố định chắc để tổ không xê dịch
- Tránh nắng chiếu trực tiếp và tránh khoang kín nóng
- Đi chậm ở đoạn xóc — rung lắc mạnh làm vỡ bánh tổ
Chở bằng xe máy
Cách phổ biến nhất với quãng đường gần. Chi tiết cần chú ý:
| Việc | Cách làm |
|---|---|
| Vị trí đặt | Sau yên, buộc chắc vào giá chở — không kẹp giữa hai chân |
| Buộc | Dây buộc qua thân thùng, không buộc qua nắp |
| Chống xóc | Lót vật mềm dưới đáy thùng |
| Che nắng | Phủ vải sáng màu, không phủ nilon kín |
| Tốc độ | Chậm hơn bình thường, nhất là qua ổ gà |
Điểm về buộc qua thân thay vì qua nắp quan trọng: buộc qua nắp thì khi dây căng, nắp có thể bị kéo lệch và hở tổ.
Về quãng đường: xe máy hợp với chặng ngắn. Đi xa bằng xe máy nghĩa là tổ chịu rung lắc liên tục nhiều giờ, cộng nắng và bụi — không tốt bằng gửi xe khách.
Chở bằng ô tô
- Để trong khoang hành khách, không để cốp kín — cốp vừa nóng vừa không thông khí
- Đặt dưới sàn thay vì trên ghế, ít xê dịch hơn
- Chèn quanh để tổ không trượt khi phanh hoặc vào cua
- Không bật điều hoà thổi thẳng vào tổ — luồng gió lạnh trực tiếp không tốt
- Mở hé cửa sổ nếu đi ngắn và trời mát, để không khí lưu thông
Nếu chở nhiều tổ: không xếp chồng lên nhau, và chèn giữa các thùng để chúng không va vào nhau khi xe xóc.
Chọn giờ đi
- Sáng sớm hoặc chiều tối — mát, và phần lớn ong đã ở trong tổ
- Tránh giữa trưa — nóng nhất, và nhiều ong đang ra ngoài
- Tránh ngày mưa nếu chở xe máy
Lấy tổ vào chiều tối và chở về là cách nhiều người dùng: ong đã về tổ gần hết, trời mát, và đàn có cả đêm yên tĩnh để ổn định ở chỗ mới.
Những chi tiết hay quên
- Chuẩn bị xong chỗ đặt trước khi đi lấy tổ — về tới nơi là đặt được ngay, không phải để tạm
- Mang theo dây buộc dự phòng
- Không ghé nhiều chỗ trên đường về — mỗi lần dừng lâu dưới nắng là một lần tổ nóng lên
- Về tới nhà thì đặt ngay và để yên, đừng mở ra xem
Điểm cuối là điều khó nhất với người mới — vừa mất công đi lấy nên rất muốn mở ra kiểm tra. Nhưng đàn vừa qua chuyến đi cần yên hơn bao giờ hết.
Lợi ích phụ của việc tự đi lấy
Ngoài chuyện kiểm soát vận chuyển, tự tới trại còn cho:
- Xem tận mắt đàn mình mua và cách trại được chăm
- Gặp người bán, hỏi trực tiếp những gì chưa rõ
- Xem họ mở tổ nếu xin được — một buổi đứng nhìn đáng giá hơn nhiều giờ đọc
- Xây quan hệ cho những lần mua sau
Với người mới, ba điểm sau có khi giá trị hơn cả việc tiết kiệm cước vận chuyển.
Câu hỏi thường gặp
Chở tổ ong dú bằng xe máy cần chú ý gì?
Đặt sau yên buộc chắc vào giá chở, buộc dây qua thân thùng chứ không qua nắp vì dây căng có thể kéo nắp lệch, lót vật mềm chống xóc, che nắng bằng vải sáng màu không phủ nilon kín, và đi chậm hơn bình thường.
Chở tổ ong bằng ô tô nên để ở đâu?
Trong khoang hành khách chứ không để cốp kín vì cốp vừa nóng vừa không thông khí, đặt dưới sàn thay vì trên ghế để ít xê dịch, chèn quanh để không trượt khi phanh, và không bật điều hoà thổi thẳng vào tổ.
Nên đi lấy tổ vào giờ nào?
Sáng sớm hoặc chiều tối vì mát và phần lớn ong đã ở trong tổ. Lấy vào chiều tối rồi chở về là cách nhiều người dùng, vì đàn có cả đêm yên tĩnh để ổn định ở chỗ mới.
Về tới nhà thì làm gì đầu tiên?
Đặt ngay vào vị trí đã chuẩn bị sẵn từ trước, mở cửa tổ, rồi để yên chứ đừng mở thùng ra xem. Đàn vừa qua chuyến đi cần yên hơn bao giờ hết.
Tự đi lấy tổ có lợi gì ngoài chuyện vận chuyển?
Xem tận mắt đàn mình mua và cách trại được chăm, gặp người bán hỏi trực tiếp, xem họ mở tổ nếu xin được, và xây quan hệ cho những lần mua sau. Với người mới thì những điều này có khi giá trị hơn cả việc tiết kiệm cước.