Giá thấp hơn hẳn mặt bằng vùng luôn có lý do. Không phải lý do nào cũng xấu — nhưng biết lý do thì quyết được có nên mua hay không.
Lý do chính đáng
1. Đàn mới tách, chưa ổn định
Đàn vừa tách vài tuần đương nhiên rẻ hơn đàn đã đứng vững vài tháng. Nếu người bán nói rõ điều này thì đó là giao dịch sòng phẳng.
Người mua có kinh nghiệm, có điều kiện chăm kỹ, mua đúng đầu mùa thuận lợi thì đây có thể là lựa chọn tốt. Người mới thì nên tránh.
2. Bán vào mùa xấu
Người bán biết chuyển đàn vào lúc này rủi ro cao nên hạ giá. Sòng phẳng nếu họ nói rõ — nhưng nghĩa là người mua nhận lấy rủi ro để đổi lấy phần giảm giá.
3. Bán số lượng lớn, hoặc bán gần nhà
Giá tốt vì tiết kiệm được công vận chuyển và công giao dịch. Lý do hoàn toàn bình thường.
4. Trại cần thu hẹp
Vùng hoa đã quá tải, chủ trại giảm bớt số tổ. Đây có thể là cơ hội tốt — đàn khoẻ mà bán rẻ vì lý do của người bán chứ không phải vì đàn.
Lý do nên tránh
| Lý do | Vì sao nên tránh |
|---|---|
| Tổ moi từ tự nhiên | Tỷ lệ sống thấp, dễ mất chúa, và làm cạn nguồn tự nhiên |
| Đàn đang có vấn đề | Người bán biết mà không nói — đàn sẽ suy tiếp ở nhà bạn |
| Đàn vừa bị tách quá tay | Cả đàn mẹ lẫn đàn con đều yếu |
| Không có nguồn gốc | Không biết đàn từ đâu, đã qua những gì |
Về tổ moi từ tự nhiên
Đây là lý do đáng nói riêng vì nó vừa là vấn đề của người mua vừa là vấn đề của nghề.
Với người mua: moi tổ khỏi bọng cây hay hốc tường gần như luôn làm vỡ bánh tổ và hũ mật, và nguy cơ mất ong chúa rất cao. Mất chúa thì đàn tàn dần trong vài tháng — mà lúc đầu nhìn vẫn tưởng bình thường. Nhiều người mua tổ rừng giá rẻ rồi vài tháng sau mất đàn mà không hiểu vì sao.
Với nghề: ong dú sinh sản chậm, một đàn chỉ tách được một tới hai lần mỗi năm. Khai thác từ tự nhiên làm cạn nguồn rất nhanh.
Cách kiểm: hỏi thẳng đàn này tách từ đàn nào. Người bán tổ tách từ trại trả lời được ngay; người bán tổ moi rừng thì né tránh hoặc nói mơ hồ.
Cách hỏi để biết lý do
Không cần vòng vo, hỏi thẳng và lịch sự:
- "Vì sao giá này thấp hơn chỗ khác?" — người bán tử tế trả lời thẳng
- "Đàn này tách từ đàn nào, ngày nào?"
- "Có gì đáng lưu ý về đàn này không?"
- "Mùa này chuyển về chỗ tôi có hợp không?"
Cách trả lời nói nhiều hơn nội dung trả lời. Người giải thích được rõ ràng thì giá rẻ là sòng phẳng; người né tránh thì rẻ có lý do khác.
Phép tính đầy đủ
Trước khi quyết vì giá, tính đủ:
- Giá tổ + vận chuyển + thùng nếu chưa có
- Nhân với xác suất đàn sống được
- Cộng thời gian mất nếu phải mua lại từ đầu
- Cộng phần công sức chăm một đàn yếu — thường nhiều hơn hẳn chăm đàn khoẻ
Một đàn rẻ hơn ba mươi phần trăm nhưng có nửa cơ hội sống thì đắt hơn nhiều so với đàn giá chuẩn gần như chắc sống.
Câu hỏi thường gặp
Tổ ong dú giá rẻ có nên mua không?
Tuỳ lý do. Chính đáng thì có thể mua: đàn mới tách và người bán nói rõ, bán vào mùa xấu và nói rõ, bán số lượng lớn hoặc gần nhà, hoặc trại cần thu hẹp vì vùng hoa quá tải. Nên tránh khi rẻ vì tổ moi từ tự nhiên, đàn đang có vấn đề, hoặc không có nguồn gốc.
Vì sao không nên mua tổ moi từ rừng?
Vì moi tổ khỏi bọng cây gần như luôn làm vỡ bánh tổ và hũ mật, nguy cơ mất ong chúa rất cao, mà mất chúa thì đàn tàn dần trong vài tháng trong khi lúc đầu nhìn vẫn tưởng bình thường.
Làm sao biết tổ có phải moi từ tự nhiên không?
Hỏi thẳng đàn này tách từ đàn nào và ngày nào. Người bán tổ tách từ trại trả lời được ngay, còn người bán tổ moi rừng thì né tránh hoặc nói mơ hồ.
Nên hỏi gì khi thấy giá rẻ bất thường?
Hỏi thẳng vì sao giá này thấp hơn chỗ khác, đàn tách từ đàn nào, có gì đáng lưu ý về đàn này không, và mùa này chuyển về chỗ tôi có hợp không. Cách trả lời nói nhiều hơn nội dung trả lời.
Tính thế nào để biết giá rẻ có thật sự rẻ không?
Tính giá tổ cộng vận chuyển cộng thùng, rồi nhân với xác suất đàn sống được, cộng thời gian mất nếu phải mua lại và công chăm một đàn yếu. Đàn rẻ hơn ba mươi phần trăm mà chỉ có nửa cơ hội sống thì đắt hơn nhiều so với đàn giá chuẩn gần như chắc sống.